Over hoe het begon

3 - Foto Triest
Triest, glasraam van Ri Coême, kloosterkapel Broeders van Liefde, Sint-Truiden

Het begon met Triest
De psychiatrische zorg in St.-Truiden is begonnen bij Petrus Jozef Triest (1760-1836). Triest was een vroom en tegelijkertijd een ondernemend priester, die vooral actief was in Oost-Vlaanderen. Om de vaak schrijnende nood van zijn tijd te helpen lenigen, riep hij congregaties in het leven. In 1803 stichtte hij de congregatie van de zusters van Liefde van Jezus en Maria en in 1906 de Broeders van Liefde. De congregaties zorgden voor de verpleging van psychiatrische patiënten, voor onderwijs, voor de zorg voor wezen en  gehandicapten…
 

 

 

 

klokje
Dit klokje, dat geschonken werd door de familie Swijngehoven-Fourier hing oorspronkelijk in de toren van de instelling in de Abdijstraat.

De “Witzusters”
Vanaf 1830 werden door de kerkelijke overheid, maar ook door het stadsbestuur heel wat inspanningen geleverd om vanuit Gent zusters (en broeders) te bekomen voor onderwijs en ziekenverpleging.  Er vonden diverse contacten plaats met kanunnik Triest en diens opvolger kanunnik De Decker. De familie Van Swijngehoven-Fourier heeft een grote invloed gehad op de oprichting van een klooster.  De familie was de congregaties sterk genegen en schonk aan kanunnik De Decker “het Bogaardengoed” en financiële middelen om ondermeer een klooster te bouwen.  Hiervoor werd beroep op de gekende architect Roeland. De bouw startte in 1839 en in 1841 waren de gebouwen bewoonbaar.  Er werden overeenkomst gemaakt voor de opvang van “zinneloze, zieke en zwakke personen”.
Dit klokje, dat geschonken werd door de familie Swijngehoven-Fourier hing oorspronkelijk in de toren van de instelling in de Abdijstraat.

 

3 - Foto architect Bruyenne
Architect Bruyenne, speel een belangrijke rol in de bouw van beide instellingen.

Op 14 juli 1841 werden de eerste negen Zusters van Liefde van Jezus en Maria in St.-Truiden feestelijk vanuit Gent in het nieuwe klooster aan de Abdijstraat ontvangen. Omwille van hun opvallende witte klederdracht noemden de Truienaren hen al snel “De Witzusters”, een naam die de zusters elders nooit droegen.
Eerder al verbleven in de Stapelstraat een 12-tal “krankzinnige vrouwen”. In januari 1942 werden zij naar de Abdijstraat overgebracht, weliswaar niet in de nieuwbouw, maar in een achterliggend oud gebouw. Het aantal psychiatrische patiënten steeg gestaag. In 1848 werd gestart met de bouw van een nieuw gesticht, volgens plan van architect J. Bruyenne, die ook een belangrijke rol heeft gespeeld in bouwprojecten in Ziekeren.

Het gebouw was voltooid in 1850. De stijging van het aantal patiënten maakte herhaaldelijke uitbreiding noodzakelijk. Stelselmatig breidde het gesticht zich dan uit: o.m. in 1856, in 1858… In 1858 werd de instelling erkend voor 170 bedden, in 1864 voor 200 bedden en in 1902 werd het gesticht erkend voor “725 patiënten, 75 kostgangers en 650 onbemiddelden”.
In 1968 kreeg de instelling de toelating een nieuw ziekenhuis te bouwen in Melveren. Op 13 mei 1969 werd de eerste steen gelegd. De inhuldiging vond plaats op 23 oktober 1970.

De Broeders van Liefde
3 - Foto hoe het begonDe Broeders van Liefde waren iets eerder dan de zusters in Sint-Truiden aanwezig, nl. in 1833. Zij waren aanvankelijk vooral actief in onderwijs en in de zorg voor zieken. Oude en krankzinnige mannen werden aanvankelijk opgevangen dicht bij het hospitaal in een vervallen gebouw, dat vroeger dienst deed als weverij van het kapucijnenklooster.
Initieel had de provincieraad de bedoeling om in Limburg één krankzinnige gesticht op te richten voor de ganse provincie. In 1843 werd aan het hospitaal een nieuwbouw opgericht, waar een 50-tal psychiatrische patiënten verbleven. De afdeling werd echter in 1852 afgekeurd.
Op 25 april 1865 kreeg de toenmalige overste van de Broeders van Liefde, Br. Aloysius de toestemming om een nieuwe instelling te bouwen. Er werden 4 ha grond aangekocht voor 63.000 Bfr. Ziekeren werd dus gebouwd om de krankzinnige mannen die in burgerlijke hospitaal verbeven van de andere zieken, wezen en oude mannen af te zonderen. Men liet zich voor de inrichting en werking sterk inspireren door het gedachtengoed van Dr. Guislain.

Broeder Gregorius Bankaert
Broeder Gregorius Bankaert

Op 28 feburari 1966 werd Broeder Gregorius Bankaert als eerste overste van de Communicteit van de Broeders van Liefde in Sint-Truiden aangestled. Deze datum werd als officiële stichtingsdatum van Ziekeren aangenomen.
Al gauw weren nieuwe stukken grond aangekocht, zodat de totale oppervlakte uiteindelijk 16 ha. bedroeg. Op eigen kracht en met steun van het Provincialaat baanden de Broeders van Liefde, toen ook Broeders Hospitalieren” genoemd, zich een weg door moeilijke tijden.
Voor het ontleden van de naam “Ziekeren” moeten wij in de geschiedenis teruggaan naar de periode van de lepra of de melaatsheid. Reeds 800 jaar geleden stond op het domein van Campus Stad een “Ziekenheem” (“Siekckenheem”), een verzorgingstehuis voor zieke lepralijders. De naam “Ziekeren” is afgeleid van “Sieck”, hetgeen synoniem stond voor “melaats”.  Het Franse woord “malade” maakt het verband met “melaats” nog duidelijker.

De twee congregaties groeiden uit elkaar. Bij de Zusters van Liefde ontstonden aparte entiteiten, aparte VZW’s, terwijl bij de Broeders van Liefde er gekozen werd voor een Multi-unit-management-systeem onder één beheer o.v.v. één vzw.